Mavi bir nazar boncuğu ve kanatlarında göz desenleri olan kırmızı bir kelebek çizimi. Üstte “Nazar boncuğunu ilk kim taktı?” yazıyor.

14 — Nazar

Nazar boncuğu… bizim icadımız değil.

0:42Türkçe seslendirme ve altyazı

Metin

Bazı kelebekler kanatlarında göz taşır. Kuşlar onlara dokunmaya çekinir. Bazı küçük baykuşların ise ensesinde iki sahte göz vardır. Arkasından yaklaşan kuş, onu kendisine bakıyor sanır.

Çünkü doğada bir göz, “seni gördüm” demektir. Pusuya yatan bir avcı, fark edildiğini anlayınca… çoğu zaman vazgeçer. Biz de bu dille doğarız.

İnsanlar bu fikri binlerce yıldır taşıyor. Taşa, cama işledik. Kapılara, beşiklere astık.

Yani bir zamanlar sizin yakanıza iğnelenen o küçük mavi göz… kötü bakışa tek bir şey söylüyor: Seni gördüm.

Kaynaklar

Kelebek kanatlarındaki göz desenleri, kuş gibi avcıları ürkütüp uzak tutabiliyor.
Stevens, 2005 · Biological Reviews · DOI
Tavus kelebeğinin göz desenleri, deneylerde mavi baştankaraları korkutup kelebeğin hayatta kalmasını sağladı.
Vallin ve ark., 2005 · Proceedings of the Royal Society B · DOI
Kuzey cüce baykuşunun ensesindeki göz benzeri lekeler, onu taciz eden kuşların davranışını değiştiriyor.
Deppe ve ark., 2003 · The Auk · DOI
Yeni doğan bebekler, kendilerine doğrudan bakan yüzleri tercih ediyor; göz temasını doğuştan algılıyoruz.
Farroni ve ark., 2002 · PNAS · DOI
Nazar inancı ve göz muskaları Mezopotamya’dan Akdeniz’e, binlerce yıldır pek çok kültürde görülüyor.
Dundes (ed.), 1992 · The Evil Eye: A Casebook, University of Wisconsin Press

Avcının fark edildiğini anlayınca vazgeçmesi ve nazar boncuğunun bu doğal “göz dilinden” beslenmesi, bulguları birleştiren bir yorum.

Bütün bölümler